ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ (Δημοσιεύθηκε στις 12/01/2020)
Ζώντας στην Ιρλανδία έχω την ευκαιρία να κάνω ενδιαφέρουσες
συζητήσεις με άτομα που έχουν μεγαλώσει σε διαφορετικό ιστορικό
και πολιτισμικό περιβάλλον από το δικό μας. Μού δίνεται έτσι η
δυνατότητα να γνωρίζω ποικίλες απόψεις, γνώμες και θεωρήσεις, οι
οποίες είναι συχνά πολύ ενδιαφέρουσες, ασχέτως εάν τις ασπάζομαι
ή όχι.
Είχα πρόσφατα μία συζήτηση με Ιρλανδό συνταξιούχο γενικό
γιατρό, ο οποίος εκμεταλλευόμενος τον ελεύθερο χρόνο που έχει
πλέον, παρακολουθεί μαθήματα Αμερικανικής Ιστορίας στο Trinity
College τού Δουβλίνου.
Μού εξηγούσε λοιπόν τη σχέση που μπορεί να έχει το Χριστιανικό
δόγμα τού Προτεσταντισμού με την οικονομική επιτυχία μίας
κοινότητας, όπως πρώτος την διατύπωσε ο Γερμανός κοινωνιολόγος
Max Weber στο γνωστό και μνημειώδες έργο του «Η
Προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού». Όπως έλεγε
ο Weber, η σκληρή εργασία, η επιμονή κόντρα σε αντίξοες συνθήκες
και η λιτότητα τού βίου ήταν αξίες που εκτιμούνταν ιδιαιτέρως στις
Προτεσταντικές κοινωνίες διότι σχετίζονταν με το Καλβινικό δόγμα
τού απόλυτου προορισμού, δηλαδή τού ότι είναι προκαθορισμένοι
από τον Θεό αυτοί που θα πάνε στον παράδεισο, οι «εκλεκτοί». Δεν
είναι δυνατόν να ξέρει κανείς με βεβαιότητα εάν είναι προορισμένος
να σωθεί, αλλά ενδείξεις αποτελούν ιδιότητες όπως η εργατικότητα,
η πειθαρχία και η λιτότητα, πράγμα που έκανε τους προτεστάντες
να επιδιώκουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Όπως μάλιστα γλαφυρά
ανέφερε ο συνομιλητής μου, ένας Καθολικός Ιρλανδός, εάν έχει
πονοκέφαλο μετά από μία βραδιά έντονης ζυθοποσίας, δεν θα πάει
στη δουλειά του σκεπτόμενος «δεν βαριέσαι, μία μόνο μέρα χαμένης
δουλειάς είναι». Αντιθέτως, για έναν τυπικό εργασιομανή Άγγλο
Προτεστάντη αυτό θα ήταν αδιανόητο. «My work is my prayer»
(«Η εργασία μου είναι η προσευχή μου»). Πολλοί μάλιστα από τούς
πρώτους Άγγλους εποίκους της Αμερικής ήσαν Πουριτανοί, από
τους πιο ακραιφνείς προτεστάντες όσον αφορά αυτά τα
χαρακτηριστικά.
Κάποιοι μάλιστα προτεστάντες θεολόγοι στην Αμερική (π.χ.
Ευαγγελιστές κ.α. ) προχώρησαν σε πιο ακραίες θέσεις, θεωρώντας
ότι η σωματική υγεία και ο υλικός πλούτος είναι απόδειξη θεϊκής
ευλογίας και, αντιθέτως, η αρρώστια και η φτώχεια απόδειξη θεϊκής
τιμωρίας. «Καταλαβαίνεις βέβαια τι συνέπειες έχει αυτή η
αντίληψη. Από τη μία κυνηγάς μετά μανίας τα πλούτη για να
αποδείξεις στον εαυτό σου ότι είσαι εκλεκτός τού Θεού και από την
άλλη αδιαφορείς για τους φτωχούς και την εξάλειψη τής φτώχειας,
διότι το φταίξιμο είναι δικό τους, τιμωρούνται από τον Θεό για τις
αμαρτίες τους».
Όταν αργότερα μόνος μου συλλογίσθηκα τη συζήτηση μας, έκανα τις εξής σκέψεις :• Δεν φαίνεται να είναι τυχαίο και άσχετο με τα παραπάνω το ότι οι πλέον προηγμένες οικονομικά Ευρωπαϊκές και Ευρωπογενείς χώρες (τής Αμερικανικής ηπείρου) είναι προτεσταντικές (ΗΠΑ, Αγγλία, Γερμανία, Ολλανδία κλπ. ) • Πόσο μύωπες πολιτικά ήσαν αυτοί που σχεδίασαν μία οικονομική ένωση (την Ευρωπαϊκή Ένωση ), βάζοντας στο ίδιο «μαντρί» χώρες του Βορρά με ασκητική εργασιακή ηθική και εργασιομανή χαρακτήρα και χώρες του Νότου με ηδονιστικό προσανατολισμό και ροπή προς τις απολαύσεις τής ζωής, όπως η Ελλάδα («μια ζωή την έχουμε κι αν δεν την γλεντήσουμε, τι θα καταλάβουμε, τι θα καζαντήσουμε;»). Κακά τα ψέματα, ακόμα και εάν η πατρίδα μας κατάφερνε να απαλλαγεί από τους διεφθαρμένους και απατεώνες πολιτικούς που την λυμαίνονται, θα είχε πάντα ρόλο κομπάρσου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω διαφορετικής στάσης απέναντι στη ζωή, και δεν μάς κατηγορώ καθόλου για αυτή.
• Με δεδομένο ότι τα δόγματα τού προτεσταντισμού δρούν διεγερτικά στην εργασία και παραγωγικότητα, η γνωστή ρήση τού Μαρξ πρέπει κατά τη γνώμη μου να τροποποιηθεί και να συμπληρωθεί ως εξής : «Η θρησκεία μπορεί να γίνει το όπιο τού λαού και η αμφεταμίνη τών πλουσίων». ΣΧΟΛΙΑ Vaios Ntelis
Το κακό είναι ότι αυτοί που οραματίστηκαν μια οικονομικά ενωμένη Ευρώπη,
όχι μόνο μύωπες δεν ήταν αλλά προέβλεψαν ότι οι προτεσταντικές χώρες θα
επικρατούσαν οικονομικά στις υπόλοιπες και κατ'επεκταση και πολιτικά
και πολιτισμικά.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου