ΔΙΧΟΝΟΙΑ : ΑΠΕΥΚΤΑΙΑ Ή ΑΝΑΠΌΦΕΥΚΤΗ?

     Ακούμε επανειλημμένα, ήδη από τα σχολικά μας χρόνια, πόσο κακό πράγμα είναι η διχόνοια, πόσο το έθνος μας έχει υποφέρει από αυτήν και πόσο πιο ευνοϊκά θα είχε εξελιχθεί η ιστορία , εάν πάντοτε ομονοούσαμε.

     Έχω καταλήξει πλέον στο συμπέρασμα ότι η παραπάνω θέση είναι μερικώς μόνο ορθή. Κατ' αρχάς και επειδή ”αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις” , η λέξη διχόνοια προέρχεται απο το δίχα+ νους, σημαίνει δηλαδή διάσταση του νού , διαφορετική νοοτροπία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους ή δύο ομάδες ανθρώπων. Με δεδομένη την ελευθερία τής ανθρώπινης συνείδησης, είναι αναπόφευκτο να υπάρχει διαφοροποίηση τών απόψεων πάνω σε ένα θέμα, άρα διχόνοια.

     Δείτε για παράδειγμα πόσο έχει διχασθει η κοινωνία μας και τα διάφορα υποσύνολα της πάνω στο θέμα τού κορωνοϊού. Κάποιοι φοβούνται πολύ την επιδημία, άλλοι θεωρούν το θέμα μία υπερβολή ή και απάτη, κάποιοι προσβλέπουν με ανυπομονησία στο εμβόλιο για να σωθούν, άλλοι το βλέπουν με επιφυλακτικότητα ή και αρνητισμό. Στους κόλπους τών θρήσκων ατόμων, κάποιοι πιστεύουν ότι πρέπει να λαμβάνονται προφυλάξεις και μέσα στους ναούς, άλλοι θεωρούν τη λήψη μέτρων ασέβεια διότι, κατά την άποψη τους, η θεία χάρη φυλάει τους πιστούς μέσα στην εκκλησία. Μύλος, δηλαδή, και μπορώ να απαριθμήσω επιπλέον πάμπολλα άλλα παραδείγματα.

     Επομένως το ζητούμενο είναι όχι να μην υπάρχει διχόνοια, αλλά να μην υπάρχουν ΣΥΓΚΡΟΎΣΕΙΣ εξ αιτίας τής διχόνοιας. Όμως και αυτές, υπό ορισμένες συνθήκες, όχι τόσο σπάνιες ιστορικά, είναι αναπόφευκτες. Ας πιάσουμε όμως το νήμα τής σκέψης από την αρχή.

     Την κάθε εθνική, κοινωνική, θρησκευτική κλπ. ομάδα , μικρή ή μεγάλη, μπορείς να την επιμερίσεις με διάφορα κριτήρια, ένα όμως είναι το πιο βασικό και καίριας σημασίας, κατά την άποψη μου. Αυτό είναι εάν στη ζωή τους μετράνε περισσότερο τα υλικά αποκτήματα, ο πλούτος και η κοινωνική διάκριση (“το χρήμα πολλοί εμίσησαν, την δόξαν ουδείς”), ή εάν ιεραρχούν κάποιες ηθικές αξίες , όπως πχ η ελευθερία, η κοινωνική δικαιοσύνη, η εντιμότητα κλπ υπεράνω του πλούτου και της κοινωνικής διάκρισης. Οι δύο αυτές κατηγορίες υπό “φυσιολογικές”, συνηθισμένες συνθήκες ηρεμίας συμβιώνουν στην κοινωνία και δραστηριοποιούνται στην επιδίωξη τών διαφορετικών στόχων τους (πέραν του κοινού που είναι η επιβίωση), χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε πνευματική σύνδεση μεταξύ τους , λες και πορεύονται σε δύο παράλληλους και ασύμπτωτους πνευματικούς κόσμους . Η μόνη συνάφεια τους είναι ότι βρίσκονται και κινούνται μέσα στο ίδιο χωροχρονικό περιβάλλον. Όμως αυτή η παράλληλη και αδιατάρακτη πορεία παύει όταν εμφανισθούν κάποιες ειδικές, εξαιρετικές συνθήκες, υπό τις οποίες δεν μπορούν να ικανοποιηθούν οι στόχοι και τών δύο ομάδων. Τότε οι παράλληλες τροχιές συγκλίνουν και τελικώς συγκρούονται.

     Καί για να μην μιλάω συνεχώς αφηρημένα , θα αναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα τής Ελληνικής ιστορίας , απο τα αρχαία χρόνια μέχρι τα νεώτερα.

     Κατά τούς Μηδικους πολέμους δεν ομονόησαν όλοι οι Έλληνες στην απόφαση για αντίσταση κατά τών Περσών. Αν εξαιρέσουμε κάποιους που υποτάχθηκαν παρά την θέληση τους (πχ Μακεδόνες, Κυκλαδονήσια κλπ) , υπήρξαν άλλοι, όπως οι Θεσσαλοί και οι Θηβαίοι, που ακολούθησαν αυτοβούλως τον Ξέρξη και τού πρόσφεραν ποικίλη βοήθεια, όχι μόνο στρατιωτική. Δεν θεωρώ καθόλου τυχαίο ότι οι δύο προαναφερθείσες πόλεις βρίσκονται σε εύφορες, πλούσιες πεδιάδες και είναι φανερό ότι οι προεστοί τους δεν ήθελαν να διακινδυνεύσουν τις περιουσίες τους με έναν αβέβαιης έκβασης αγώνα κατά τών Περσών για χάρη της ελευθερίας. Μετά μάλιστα τη νικηφόρα μάχη τών Πλαταιών, οι Ελληνες στράφηκαν κατά τής Θήβας, απαίτησαν την παράδοση τών προεστών που εισηγήθηκαν την συμμαχία της με τους Πέρσες προκειμένου να μην την καταστρέψουν ολόκληρη και , όταν αυτό έγινε , τους σκότωσαν (για την ακρίβεια είχαν σκοπό να τους δικάσουν, αλλά στη συνέχεια φοβήθηκαν δωροδοκία τών δικαστών απο τους πλούσιους Θηβαίους προεστούς και τους σκότωσαν).

     Στην επανάσταση τού 1821 πάλι, και χωρίς να ισχυρίζομαι ότι ήταν κοινωνική και ταξική , είναι γνωστή η αντίδραση πολλών οικονομικά ισχυρών προυχόντων, “κοτζαμπάσηδων” στην εξέγερση , διότι φοβούνταν την απώλεια τών κεκτημένων τους. Για να μην κατηγορηθώ όμως για κοινωνικό μανιχαϊσμό , δηλαδή ότι θεωρώ ότι πλούσιος = κακός και φτωχός = καλός , θα αναφέρω και αντίστροφο παράδειγμα. Υπήρξαν και αρκετοί Έλληνες, όχι απαραιτήτως ευκατάστατοι, που πολέμησαν στο πλευρό των Τούρκων. Χαρακτηριστική περίπτωση ο Νενέκος και η ομάδα του, που πολέμησε στο πλευρό του Ιμπραήμ και για τόν οποίο ο Κολοκοτρώνης είπε το περίφημο “ φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους” (και τελικώς τον σκότωσε). Το να είναι κάποιος φιλοτομαριστής, να νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του και το τομάρι του, αδιαφορώντας για τούς αγώνες και τις αγωνίες τής κοινωνίας γύρω του, είναι συνηθισμένο, αλλά όχι αποκλειστικό ελάττωμα τών “κονομημένων”.

     Αλλά και στη Γερμανική κατοχή το ίδιο φαινόμενο είχαμε. Οι περισσότεροι Έλληνες φλέγονταν απο τόν πόθο τής ελευθερίας και πλαισίωναν με κίνδυνο τής ζωής τους τις τάξεις τής Εθνικής Αντίστασης. Άλλοι έμειναν ουδέτεροι, αλλά υπήρξαν και πολλοί που συνεργάσθηκαν με τον κατακτητή και μάλιστα πλούτισαν, είτε ως μαυραγορίτες, είτε ιδιοποιούμενοι τις κατασχεμένες περιουσίες τών Εβραίων που εκδιώχθηκαν στο Άουσβιτς. Θλιβερά πράγματα.

     Επομένως, τι είδους ομόνοια, σύμπνοια και συνεργασία μπορεί μετά να υπάρξει μεταξύ αυτού που θυσιάζει την καλοπέραση , αλλά και την ζωή του, στην επιδίωξη της ελευθερίας και κάποιου που πρόθυμα θυσιάζει την ελευθερία του για να μην χάσει την καλοπέραση του; Καμμία.

     Συνοψίζοντας , εάν θέλουμε να ακριβολογούμε, ο στόχος δεν είναι η αποφυγή τής διχόνοιας , αλλά η αποφυγή τής εμπάθειας και τών συγκρούσεων που η διαίρεση τών απόψεων μπορεί να προκαλέσει, αλλά που και αυτές , υπό ακραίες συνθήκες ενδέχεται να είναι αναπόφευκτες.