Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ 1821 (Δημοσιεύθηκε 27/09/2021)

 

Δεδομένου ότι το τρέχον έτος είναι στο σύνολο του αφιερωμένο σε επετειακές εκδηλώσεις και άρθρα για την εθνεγερσία τού 1821 , θα ήθελα κι εγώ να καταθέσω μία μικρή συνεισφορά. Θέλω νά αναφερθώ στη σχέση και επίδραση τής Ελληνικής Εκκλησίας και τού ιερατείου στην επανάσταση. Δεν θα αναφερθώ όμως στη θετική σχέση, συμμετοχή και υποστήριξη τής επανάστασης από τόν ελληνικό κλήρο στην επανάσταση (Παπαφλέσσας, Παλαιών Πατρών Γερμανός, Σαλώνων Ησαῒας, Θεόκλητος Φαρμακίδης κλπ.) , γιατί είναι ένα θέμα που έχει αναλυθεί διεξοδικά. Θα αναφερθώ στην άλλη όψη τού νομίσματος, την αρνητική στάση που είχε μέρος τού κλήρου στην επανάσταση κατά τού Οθωμανικού ζυγού, μία πτυχή που δεν έχει αναφερθεί αρκετά. Τα γράφω αυτά παρ' ότι πιστός Ορθόδοξος, διότι πιστεύω ότι χρέος ενός Χριστιανού είναι νά παραδέχεται την αλήθεια στο σύνολο της, έστω και πικρή, και όχι να προβάλλει μόνο το μέρος της που είναι λαμπρό και κολακευτικό για την “παράταξη” του.

Η αρνητική αυτή πτυχή τής σχέσης Εκκλησίας και Ελληνικής επανάστασης αναδεικνύεται στο έργο “Ελληνικη Νομαρχία” ανωνύμου συγγραφέως στις αρχές τού 19ου αιώνα. Στα σχολικά εγχειρίδια ιστορίας τών μαθητικών μας χρόνων χαρακτηριζόταν ως έργο προκατειλημμένου αντι-κληρικαλιστή συγγραφέα, διαβάζοντας το όμως σχημάτισα διαφορετική εντύπωση. Υπάρχει μεν έντονος αντι-κληρικαλισμός, ο οποίος όμως δεν πηγάζει από αθεϊστικές ή αντιθρησκευτικές ή άθρησκες αντιλήψεις, αλλά απο την αποστροφή ενός θρήσκου και ιδεολόγου μορφωμένου Έλληνα προς την ηθική έκπτωση και την πνευματική κατάντια μεγάλου μέρους τού κλήρου τής εποχής τής Τουρκοκρατίας.

Στο βιβλίο του ο συγγραφέας στηλιτεύει το ότι πολλοί αμόρφωτοι κληρικοί και καλόγεροι τής Τουρκοκρατίας επαναλάμβαναν στους Έλληνες ότι ο Θεός επέτρεψε την υποδούλωση μας στον Οθωμανικό ζυγό εξ αιτίας τών αμαρτιών μας. Με αυτόν τον τρόπο καλλιεργούσαν στις ψυχές των υποδούλων μία μοιρολατρική στάση αποδοχής τής δουλείας των. Ποιός απλός και ευσεβής άνθρωπος τού λαού θα τολμούσε να εξεγερθεί όταν πίστευε ότι η επανάσταση ήταν αντίθετη στο θέλημα του Θεού; Μοιραία πλέον περίμενε την απελευθέρωση του ουρανοκατέβατη, ως απόδειξη τής αλλαγής τού θελήματος τού Θεού, παραμένοντας ο ίδιος αδρανής (δεν θυμίζει αυτή η στάση και την συμπεριφορά πολλών θρήσκων ανθρώπων σήμερα; ). Έτσι εξηγείται η αδράνεια τής πλειονότητας τού ελληνικού λαού στον Οθωμανικό ζυγό για περίπου τέσσερις αιώνες. Οι διάφορες τοπικές εξεγέρσεις που έγιναν απο λίγους θαρραλέους αγωνιστές δεν είχαν επαρκή λαϊκή υποστήριξη και αναπόφευκτα απέτυχαν. Και κατά την γνώμη μου, ίσως έτσι εξηγείται και η ρήση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη “ο Θεός έβαλε την υπογραφή του για την απελευθέρωση τής Ελλάδας και δεν την παίρνει πίσω”. Γιατί ο ήρωας να επικαλεσθεί τον Θεό στην δήλωση του για τον ξεσηκωμό, δεν αρκούσε η επίκληση τής επιθυμίας τού έθνους για ελευθερία; Θά απαντήσει κάποιος ότι υποδήλωνε την πίστη του στην στήριξη τού δίκαιου εθνικού αγώνα από τον Θεό. Συμφωνώ, αλλά μήπως ήθελε ταυτόχρονα να υπερνικήσει τις θρησκευτικές αναστολές ορισμένων πιστών, πού φοβούνταν ότι η εξέγερση δεν ήταν ευάρεστη στον Θεό, επηρεασμένοι από τίς πλανεμένες απόψεις κάποιων ιερωμένων;

Από το βιβλίο μαθαίνουμε ότι οι θέσεις τών επισκόπων , αλλά και τών απλών ιερέων στη διάρκεια τής Τουρκοκρατίας ήταν συχνά αντικείμενο χρηματικής συναλλαγής. Οι κληρικοί που με αυτόν τον τρόπο έπαιρναν την επίζηλη θέση, στη συνέχεια με διάφορους τρόπους έπαιρναν χρήματα από τόν λαό, εκμεταλλευόμενοι την αφέλεια καί την πίστη του (για την ακρίβεια την ευπιστία του). Πολλοί καλόγεροι από το Άγιο Όρος περιόδευαν στην ελληνική επαρχία με ιερά λείψανα, συλλέγοντας ελεημοσύνες απο τούς πιστούς για την παρεχόμενη ευλογία. Με δεδομένο ότι η δραστηριότητα ήταν προσοδοφόρα και επίσης δεν υπήρχε τρόπος πιστοποίησης τής αυθεντικότητας τών λειψάνων, μάλλον έτσι εξηγείται η σημερινή ύπαρξη οστών για κάποιους αγίους επί πλέον τών προβλεπομένων από την επιστήμη τής ανατομίας.

Αυτή η ηθική έκπτωση μερίδας τού κλήρου στην Τουρκοκρατία και η μετάλλαξη τού ιερού λειτουργήματος τους σε κερδοφόρα επιχείρηση εξηγεί βεβαίως την αντίθεση τους σε οποιαδήποτε σκοπούμενη επαναστατική δράση. Όντας οικονομικά βολεμένοι, γιατί να παρακινήσουν τον λαό σε εξέγερση , εφόσον αυτό θα έθετε σε κίνδυνο την οικονομική τους ευμάρεια; Έκρυβαν λοιπόν τα ταπεινά κίνητρα τους πίσω απο θεολογικά σοφίσματα για τιμωρία τού έθνους με την Τουρκική δουλεία λόγω τών αμαρτιών μας.

Ήταν λοιπόν ευχής έργον που κάποια στιγμή τής Ιστορίας ο ελληνικός λαός , με την βοήθεια φωτισμένων ανθρώπων, λαϊκών και κληρικών, υπερνίκησε τις θρησκευτικές αναστολές που τού είχαν εμφυσήσει ανάξιοι ρασοφόροι και ξεσηκώθηκε για να ελευθερώσει την πατρίδα μας.

 

Υ.Γ. Φωτογραφία τού πίνακα "Η Ελλάς ευγνωμονούσα" τού Θεόδωρου Βρυζάκη

 

 

Σχόλια:

 

Markos Markoulis

Δεν έχει αλλάξει δυστυχώς τίποτα. Ακριβώς τα ίδια είναι. Επιχείρηση είναι η εκκλησία ΑΕ και ότι κάνουν και ότι γνώμη πάνε να διαμορφώσουν το κάνουν με βάση χρηματικά κίνητρα. Μονο αυτό τους νοιάζει.

Γι αυτό τελικά ίσως τον μόνο θεό που πρέπει να πιστεύουμε είναι σε αυτόν που έχουμε ολο μέσα μας. Το self interest μας.

Τα λένε οι libertarianς και τα έλεγε ο Τζον λοκ εδώ και 4 αιώνες. Η θρησκεία είτε αρέσει είτε όχι προκαλεί μεγάλο καλό στο εγκέφαλο του Ανθρώπου. Ότι έχει γίνει και έχει εξελίξει την ανθρωπότητα έχει γίνει στα πλαίσια της κατανόησης της ατομικότητας του καθενός που είναι βασισμένη στο γνωστό.

Παρόλα αυτά είναι γεγονός ότι όλες οι κοινωνίες βασίζονται ως ένα βαθμό στη θρησκεία γιατί καλυπτει βαθύτερες ανάγκες των ανθρώπων. Το που τελειώνει όμως η θρησκεία και ποια είναι τα όρια της με τη λογική είναι λεπτά ζητήματα τα οποία ο ελληνικός λαός δεν έχει καταφέρει ακόμα να λύσει.

 

 Δημήτρης Γεωργαντάς

Panagiotis-Sokratis Loumakis Άριστο κείμενο.Στην σημερινή υποδούλωση από τον ιό,ο ρόλος της εκκλησίας παρόμοιος με τον επι τουρκοκρατίας...

Stathis Diakos

@ Δημήτρης Γεωργαντάς παρ’οτι άθεος πραγματικά δεν μπορώ να δω την σύνδεση του ρόλου της εκκλησίας μεταξύ τουρκοκρατίας και ιού;

Δημήτρης Γεωργαντάς

Παρά την σωρεία κρουσμάτων και θανάτων σε ιερωμένους,μόλις τον Ιούλιο τόλμησε να βγάλει ανακοίνωση στους ναούς γιά να προσέξουν οι πιστοί την υγεία τους από τον ιό.Γιά μήνες ελάχιστοι φορούσαν μάσκες & ήταν σφοδροί αντιεμβολιαστές.Όπως και επί τουρκοκρατίας ήθελε την διατήρηση της κατοχής,έτσι και τώρα παραμένει σε υγειονομικό μεσαίωνα

Stathis Diakos

Με την τουρκοκρατία ήταν ίδιο όφελος, με τον ιό νομίζω ότι είναι απλά σκοταδισμός. Γενικώς στην Ελλάδα έχει χαθεί η μπάλα από άκρα αριστερά σε βαθιά δεξιά!

 

Dimitrios Tsouros

η ιστορία γράφετε όπως τήν θέλει κανείς